Een agressieve hond kan voor veel zorgen en onzekerheid zorgen. Misschien gromt je hond naar mensen, valt hij uit naar andere honden of heeft hij zelfs gebeten. Agressief gedrag bij honden kan verschillende oorzaken hebben en betekent niet automatisch dat je hond vals of gevaarlijk van karakter is. Kun je een agressieve hond trainen? Ja, in veel gevallen kun je met passende begeleiding het gedrag verbeteren. Daarvoor is het belangrijk om te begrijpen waarom je hond agressief reageert, welke signalen eraan voorafgaan en hoe je de situatie veilig kunt begeleiden.
Agressieve hond
Agressie bij honden is in eerste instantie normaal hondengedrag, wat niet wil zeggen dat het gewenst gedrag is. Een hond kan zijn ongenoegen op weinig andere manieren laten blijken, dan door middel van agressie. Vaak gaat er aan agressie wel subtiele hondencommunicatie vooraf. Het is dus belangrijk om die te herkennen, om agressie te kunnen voorkomen en oplossen bij een hond. Een hond vertoont gedrag nooit ‘zomaar’, maar dat is wel het gevoel dat je kunt krijgen bij agressie, dat de hond ‘ineens’ reageert, bijvoorbeeld als een hond bijt zonder waarschuwing.
Hoe stop je het agressieve gedrag van een hond?
Een agressieve hond is eigenlijk nooit áltijd agressief. Wel kan een hond agressief gedrag vertonen. Een hond die agressief gedrag vertoont, is geen ‘slechte hond’. Toch vinden veel hondeneigenaren ‘agressief’ niet een prettig label. Bedenk dan, dat dit gaat om de naam die we geven aan bepaald hondengedrag dat valt in de categorie ‘agressief’. Het label zegt niets over je hond. Niet dat hij niet lief is, niet dat je hond vals is, niet dat hij bepaald gedrag vertoont met een bepaalde intentie en zeker niet dat het je hond zijn ‘schuld’ is. Agressief gedrag zegt niets over terecht of onterecht gedrag, of over welke partij dit gedrag wel of niet heeft uitgelokt.
Feit is wel, dat de desbetreffende hond een ‘actieve’ coping stijl inzet (ook wel aanvallen genoemd).
Bij een agressieve hond denken we al snel aan bijten, maar bij honden gaat er heel veel gedrag aan vooraf, dat we ook agressie noemen. Gedrag zoals:
- Grommen
- Blaffen waarbij de tanden zichtbaar zijn
- Lip optrekken
- Dreigend fixeren, afhankelijk van de context en overige lichaamstaal
Aan dergelijk gedrag (dat valt onder de categorie agressie, ook al bijt de hond niet) gaan vaak eerst nog andere subtielere signalen van spanning vooraf.
Hoe zie je dat een hond agressief is?
De gedragingen hierboven genoemd vallen onder de noemer agressie, ook al bijt de hond (nog) niet. Dit kan zich verder ontwikkelen tot bijvoorbeeld gedrag zoals:
- Happen in de lucht
- Bijten, schade toebrengen
Agressie van een hond is vaak gericht op iets, ook wel een ‘prikkel’ genoemd. Eerste signalen van agressie, zijn vaak subtiel en verraden dat de hond veel spanning heeft. Je kunt dan stress signalen bij de hond zien. Herken je deze signalen en lichaamstaal, dan kan je zien aankomen dat de hond zich niet op zijn gemak voelt en spanning opbouwt.
Niet ieder signaal van spanning is agressief gedrag. Zo kan fixeren verschillende betekenissen hebben, afhankelijk van de context, lichaamshouding en overige signalen. Een hond die fixeert, hoeft dus niet agressief te zijn of te worden. Agressief gedrag kan in intensiteit toenemen, maar dat gebeurt niet altijd volgens een vaste volgorde. Sommige honden grommen of dreigen, terwijl andere honden sneller happen of bijten. Door te letten op veranderingen in lichaamstaal, kun je beter inschatten wanneer ingrijpen nodig is.
De motivatie van een agressieve hond
Om te begrijpen waarom een hond agressief gedrag vertoont, is het belangrijk om te onderzoeken welke functie dit gedrag in een bepaalde situatie heeft. Angst, onzekerheid en eerdere negatieve ervaringen kunnen een rol spelen, maar ook frustratie, pijn, opwinding of het verdedigen van ruimte en bezittingen kunnen bijdragen aan agressief gedrag. Waarom reageert je hond op dit moment in deze situatie, zo? In bijna alle gevallen zet een hond agressie in richting iets dat hij spannend of onprettig vindt. Bijvoorbeeld omdat:
- Hij is er niet bekend mee/ aan gewend (onvoldoende socialisatie van een hond ligt hieraan ten grondslag). Je hond heeft niet geleerd dat hetgeen waar hij agressie naar vertoont, ongevaarlijk is. Hij reageert dus gespannen en aanvallend.
- Hij heeft er eerder slechte ervaringen mee opgedaan (een trauma bij een hond is hier de boosdoener). Dit bekent dat je hond heeft geleerd dat hetgeen waar hij agressie naar vertoont, iets is om bang voor te zijn.
- Hij reageert omdat hij iets onprettig vindt. Bijvoorbeeld agressie van je hond bij behandeling door de dierenarts, een borstelbeurt of een bepaalde aanraking.
- Een hond kan agressief worden na een verandering. Er kan dan plotseling agressie bij je hond optreden, die er eerder niet was. Er kan ook sprake zijn van een gedragsverandering na castratie.
Naast leerervaringen (of het gebrek daaraan), kunnen er andere kenmerken een rol spelen bij agressie, zoals territoriaal gedrag, hondenraskenmerken of bezitsagressie bij de hond.
Hond agressief
Agressief gedrag is vaak een reactie op een situatie waarin een hond iets wil bereiken of voorkomen. Denk aan afstand creëren, een waardevolle bezitting behouden of een onaangename handeling laten stoppen. De emoties en motivaties achter dit gedrag kunnen verschillen. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat de hond doet, maar vooral ook naar de aanleiding en de gevolgen van zijn gedrag.
Stel dat je dit gedrag corrigeert of bestraft, maakt dat de emotionele staat van je hond dan beter? Leer je je hond hiermee ander, of beter, gedrag?
Een gespannen, onzekere of angstige hond, zal door een straf of correctie, gespannener, onzekerder of angstiger worden. Als natuurlijke ‘leider voor de hond‘, veroorzaak je daarmee vaak meer kwaad dan goed. Liever wil je dat jouw hond jou vertrouwt en leert dat jij degene bent die zorgt voor een gevoel van veiligheid. Dat gevoel geef je je hond natuurlijk niet, door te straffen of corrigeren. De kans is groter dat je hond jou door straf juist leert wantrouwen.
Een hond houdt van duidelijkheid (zo doen we het altijd) en voorspelbaarheid. Daarnaast houdt een hond van het kunnen beïnvloeden van de situatie. Moderne hondentraining helpt je een goede samenwerking en begrip over en weer. In plaats van corrigeren of straffen, kan je je hond beter begrenzen.
Je agressieve hond bijt (nog) niet
Een hond kan allerlei gedrag laten zien, dat de indruk wekt dat de hond agressief is. Dan hoeft hij nog niet te bijten. Een hond die nog nooit heeft gebeten, kan natuurlijk wel bijten. We kennen allemaal de uitspraak “Dat doet hij anders nooit“. Naarmate de hond meer succes heeft van zijn (agressieve) gedrag, wordt hij zekerder. Zijn gedrag kan dan ook toenemen, in frequentie en in mate van agressiviteit. Voor elke vorm van agressie is natuurlijk een eerste keer. Merk je dat je hond heftiger wordt in zijn gedrag, zoek dan hulp. Er is kans dat de agressie serieuzere vormen aanneemt met de tijd.
Heeft je hond al daadwerkelijk gebeten? Dan is het belangrijk om niet alleen te proberen het bijten te stoppen, maar te onderzoeken waarom je hond bijt en welke signalen en omstandigheden eraan voorafgaan.
Hond agressie afleren
Kun je agressie bij een hond afleren? Agressief gedrag is in veel gevallen te beïnvloeden, maar de aanpak hangt af van de oorzaak, de ernst en de omstandigheden. Het doel is niet simpelweg om grommen of andere waarschuwingssignalen te onderdrukken, maar om de situatie veiliger te maken en je hond te helpen ander gedrag te ontwikkelen.
Begin met het herkennen van situaties waarin je hond agressief reageert. Zorg voor voldoende afstand tot prikkels, voorkom confrontaties die je hond niet aankan en let op vroege signalen van spanning. Leer je hond vervolgens in haalbare stappen welk alternatief gedrag hem helpt om met de situatie om te gaan. Waar nodig werk je ook aan de onderliggende emotie, bijvoorbeeld door de associatie met een bepaalde prikkel geleidelijk te veranderen.
Bij dreigen, happen of bijten is veiligheid de eerste prioriteit. Schakel tijdig een gekwalificeerde gedragsdeskundige in. Wanneer agressief gedrag plotseling ontstaat of verandert, is een dierenartscontrole verstandig om mogelijke pijn of lichamelijke oorzaken te onderzoeken.
