Kenmerken getraumatiseerde hond

Judith Fick met hond Reza

Door Judith Fick, eigenaar Hondentaak

Judith Fick is hondengedragstherapeut, Kynologisch Instructeur en oprichter van Hondentaak. Sinds 2015 biedt zij hondentraining voor hondeneigenaren die het gedrag van hun hond op een diervriendelijke en praktische manier willen verbeteren. Zij was instructeur bij KNGF en geeft ook les aan hondentrainers.

Wat zijn kenmerken van een getraumatiseerde hond? Een trauma is een gebeurtenis die ontzettend veel impact heeft (gehad) op de hond die een trauma oploopt. Dat er sprake is van een trauma, is na de gebeurtenis zichtbaar aan het gedrag van de getraumatiseerde hond. Een psychisch trauma bij een hond is officieel een gebeurtenis, waarna de hond de eerstvolgende keer ander gedrag is gaan vertonen

Hoe herken je een trauma bij een hond?

Het voornaamste kenmerk van een getraumatiseerde hond, is dat de hond na een bepaald voorval direct ander gedrag is gaan vertonen. Een trauma betekent altijd: motivatie = angst. Er is dan sprake van gedrag dat ontstaat vanuit angst. Zonder veel kennis van hondengedrag is niet altijd goed te beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van angst. Honden kunnen namelijk ook aanval- en uitval gedrag vertonen vanuit angst. Het kan dat lijken of de hond zich juist heel stoer gedraagt. In werkelijkheid is het dan defensief gedrag vanuit angst, een coping mechanisme dat de hond heeft ontwikkeld om met de situatie om te gaan. 

Kenmerken van een getraumatiseerde hond

Je geadopteerde hond kan al kenmerken van een getraumatiseerde hond hebben zoals angst, vluchtgedrag of uitvalgedrag. Bij honden die zeer angstig of agressief zijn, denken we vaak dat ze iets heel ergst hebben meegemaakt. Zeker als je je hond uit een opvang of uit het buitenland hebt, weet je soms weinig over de herkomst of geschiedenis. Dan weet je dus ook niet of je te maken hebt met een gebrek aan socialisatie, of een traumatische gebeurtenis.

Reageert de hond bijvoorbeeld slecht op mannen, dan is vaak de aanname dat de hond slechte ervaringen heeft met mannen. Dat kan, maar er kan ook iets anders aan de hand zijn. Namelijk: onvoldoende goede socialisatie. Onbekend maakt immers onbemind. Een hond met weinig (positieve) ervaringen ten opzichte van bepaalde mensen of honden, kan op eenzelfde manier reageren als een getraumatiseerde hond. De oorzaak is in dat geval geen trauma, maar een gebrek aan goede socialisatie.

Als je niet weet of dit vroeger is ontstaan door een traumatische ervaring, kan het ook een gevolg zijn van onvoldoende socialisatie als pup en/of jonge hond. Dit kan dezelfde kenmerkende angst bij je hond tot gevolg hebben. 

Diverse slechte ervaringen voor de hond

Naast een traumatische ervaring, waarbij de hond dus sinds het trauma direct ander gedrag vertoont, kan je hond zich ook anders gaan gedragen door een reeks slechte ervaringen.

Door deze slechte ervaringen, wordt zijn associatie van je hond steeds negatiever en hierdoor kan zijn gedrag ook (negatief) veranderen. De (onprettige) leerervaringen kunnen evengoed leiden tot angst bij je hond en gedrag dat daaruit voortvloeit.

Hoe krijgt mijn hond een trauma?

Vaak is het dan een ervaring die flink wat impact op de hond heeft gehad. Soms ook met (zwaar) lichamelijk letsel. Maar dat hoeft niet! Ook een slechte ervaring kan leiden tot een trauma. Het is niet aan ons om te beoordelen of iets een traumatische ervaring is. (Het gedrag van) jouw hond maakt duidelijk of je te maken hebt met een traumatische ervaring. Is jouw hond zich sinds een bepaalde gebeurtenis anders gaan gedragen? Dan kan het goed zijn dat je te maken hebt met een getraumatiseerde hond.

Hoe zo’n ervaring uitpakt, is per hond verschillend. Ook de ernst van het incident is niet altijd een voorspeller. De ene hond kan door een (voor ons idee) klein voorval een traumatische ervaring opdoen. Een andere hond kan na een (voor ons idee) flink voorval nog net zo onbevangen door het leven gaan. 

Is het gedrag na een voorval veranderd, dan heeft de hond dus een trauma opgelopen. Wat dat betekent voor het gedrag van een hond, verschilt ook. Stel dat je hond is aangevallen door een hond, dan kan dit resulteren in:

  • Je hond is bang voor andere honden
  • De honden die lijken op deze hond, worden een trigger
  • Honden met deze kleur zijn vanaf nu voor je hond heel eng
  • Andere honden met de grootte van deze hond worden bedreigend voor je hond
  • Überhaupt naar buiten gaan voor een wandeling vindt je hond eng
  • Etc.
 

Ook hier zijn de gevolgen van een traumatische ervaring dus niet voor alle honden hetzelfde.

Mijn hond is gebeten door een andere hond en heeft een trauma

Angst verminderen getraumatiseerde hond

Wees je bewust van het feit dat we altijd spreken over angst, als we het hebben over een traumatische ervaring. We moeten ons dus zeker niet enkel focussen op het veranderen van het gedrag van de hond, na trauma. De associatie van de hond ten aanzien van hetgeen waardoor hij een trauma opliep, is minstens zo belangrijk, zo niet: belangrijker. 

Om een trauma op te lossen, moet je hond dus zijn vertrouwen terug krijgen en (weer) positieve ervaringen opdoen. Indien er inmiddels probleemgedrag is ontstaan, dan is enkel werken aan dat vertrouwen waarschijnlijk niet voldoende. Zeker niet als de hond na het trauma al een langere periode ‘probleemgedrag’ vertoont. Dit gedrag is voor de hond zijn manier geworden om met deze angstige situatie om te gaan. De hond moet dan dus óók ander gedrag aanleren. 

Om met dit gedrag aan de slag te gaan, is het belangrijk om je hond heel goed te leren kennen. Dat is een proces van kennis opdoen rondom de volgende onderwerpen:

  • Lichaamstaal lezen
  • Behoeftes van je hond begrijpen
  • Gedrag leren voorspellen
  • Gedrag leren beïnvloeden
  • Leren associaties veranderen
 

Het is goed om van je eigen hond te leren herkennen waar hij bang voor is geworden. Zoals hierboven beschreven, verschilt dit per hond. Een trauma kan tot gevolg hebben dat je hond specifiek voor één bepaald iets bang wordt, of voor heel veel dingen. Het betekent echter niet dat je hond verder moet leven in angst. Ook aan angst na trauma is iets te doen. 

Enkel werken aan het stoppen van het gedrag dat de hond uit angst vertoont, is symptoombestreiding. Kijk dus altijd goed bij wie je hulp zoekt, kies bij voorkeur voor een moderne training/ therapie. Een getraumatiseerde hond heeft baat bij de juiste begeleiding, angst bestreid je logischerwijs niet met correcties. 

Twijfel je wat bij jouw hond past?

Iedere hond en situatie is anders. Heb je een vraag over het gedrag van jouw hond of wil je weten welke begeleiding het beste past? Neem gerust contact met me op.

Waarom Hondentaak?

Professionele hondentraining van een gediplomeerd en geaccrediteerd hondengedragstherapeut

✓ 10+ jaar ervaring
✓ Sinds 2015 Hondentaak
✓ SPPD-geaccrediteerd gedragstherapeut
✓ Kynologisch Instructeur (hondentrainer)
✓ Ervaring als instructeur bij KNGF Geleidehonden
✓ 15+ online hondencursussen
✓ Persoonlijke ondersteuning bij iedere cursus

Judith Fick schrijft maandelijks over hondengedrag en -training voor het Belgische WOEF Magazine. Ze geeft scholing en bijscholing aan hondenprofessionals via o.a. O&O en Tinley:

Verder lezen