Bij het trainen en begeleiden van je hond kun je verschillende hulpmiddelen gebruiken. Denk aan een hondenriem of lange lijn, voerbeloningen, een clicker of materialen waarmee je je hond op een andere manier kunt bezighouden. Maar welke hulpmiddelen zijn eigenlijk nuttig en wat heb je echt nodig? Een hulpmiddel traint je hond niet vanzelf. Het kan het aanleren van gedrag ondersteunen, zorgen voor meer veiligheid of je helpen een situatie zo in te richten dat je hond gemakkelijker gewenst gedrag kan laten zien. Welk hulpmiddel geschikt is, hangt daarom af van je hond, het gedrag, de situatie en het doel waarvoor je het wilt gebruiken. Op deze pagina vind je verschillende soorten hulpmiddelen voor hondentraining en lees je waar je bij het gebruik ervan op kunt letten.
Wat is een hulpmiddel bij hondentraining?
Een hulpmiddel bij hondentraining is materiaal dat je gebruikt om training, begeleiding of management te ondersteunen. Dat kan iets eenvoudigs zijn als een voerbeloning of hondenriem, maar bijvoorbeeld ook een clicker, lange lijn of voerspeeltje. Het is daarbij belangrijk onderscheid te maken tussen een hulpmiddel en een trainingsmethode. Een lange lijn leert een hond bijvoorbeeld niet automatisch om bij je te blijven en een clicker leert niet zelfstandig nieuw gedrag aan. Het hulpmiddel ondersteunt de manier waarop jij met je hond oefent. Kijk daarom niet alleen naar de vraag “Welk hulpmiddel kan ik hiervoor gebruiken?”, maar ook naar waarom je hond bepaald gedrag laat zien en wat je hem wilt leren. Soms helpt ander materiaal, maar soms ligt de belangrijkste verandering juist in de training, omgeving, afstand tot een prikkel of verwachtingen die we van de hond hebben.
Beloningen en hulpmiddelen om gedrag aan te leren
Wanneer je je hond iets wilt leren, helpt het om gedrag dat je graag vaker wilt zien te kunnen belonen. Voor veel honden is voer daarbij een praktische beloning, maar wat als beloning werkt verschilt per hond en per situatie. Ook spel, samen iets doen of toegang krijgen tot iets wat de hond graag wil, kan een beloning zijn.
Voerbeloningen
Kleine voerbeloningen zijn handig tijdens het trainen, omdat je ze snel kunt geven en meerdere herhalingen achter elkaar kunt oefenen. Kies iets wat je hond lekker vindt en pas de waarde van de beloning aan de situatie aan. In een omgeving met veel afleiding kan bijvoorbeeld een aantrekkelijkere beloning nodig zijn dan tijdens een eenvoudige oefening thuis. Een beloningstasje kan handig zijn om beloningen snel bij de hand te hebben, maar is uiteraard geen noodzakelijk trainingshulpmiddel. Wil je weten waar je bij het kiezen van beloningen op kunt letten?
Lees dan meer over beloningssnoepjes voor je hond.
Clicker als trainingshulpmiddel
Een clicker kan worden gebruikt als markeersignaal: je leert je hond dat het geluid van de clicker voorspelt dat er een beloning volgt. Daardoor kun je heel precies het moment markeren waarop je hond het gewenste gedrag laat zien. Een clicker is echter geen vereiste om beloningsgericht te trainen. Je kunt bijvoorbeeld ook een kort en consequent gebruikt woord als markeersignaal aanleren.
Wil je ermee aan de slag? In clickertraining met je hond leg je uitgebreider uit hoe het werkt, hoe je de clicker aanleert en welke oefeningen je ermee kunt doen.
Lijnen, tuigen en hulpmiddelen tijdens het wandelen
Een halsband, tuig en hondenriem zijn in de eerste plaats praktische materialen om je hond veilig mee naar buiten te nemen. Welk materiaal prettig en passend is, hangt onder andere af van de hond, de omgeving en het doel waarvoor je het gebruikt. Materiaal kan tijdens training ook een belangrijke managementfunctie hebben. Met een langere lijn kun je een hond bijvoorbeeld meer bewegingsruimte geven zonder hem los te laten. Bij een hond die uitvalt kun je met voldoende lijnlengte en afstand soms voorkomen dat de hond steeds opnieuw in een te moeilijke situatie terechtkomt. Een lijn of tuig leert een hond echter niet vanzelf om rustig te wandelen. Wanneer je hond aan de lijn trekt, uitvalt of buiten moeilijk bereikbaar is, is het belangrijk om ook te kijken naar de oorzaak van het gedrag en de omstandigheden waarin het ontstaat.
Lange lijn
Een lange lijn kan prettig zijn wanneer je je hond meer bewegingsvrijheid wilt geven. Je hond krijgt meer ruimte om te snuffelen en de omgeving te verkennen, terwijl je nog steeds een fysieke verbinding houdt. Dat kan bijvoorbeeld handig zijn bij het oefenen met vrijheid, wandelen in gebieden waar je hond niet los kan of wanneer je om veiligheidsredenen nog niet zonder lijn wilt wandelen.
Flexi hondenriem
Een flexlijn kan eveneens meer bewegingsruimte geven, maar werkt anders dan een gewone lange lijn. Of een flexlijn prettig is, hangt af van de hond, omgeving en manier waarop je hem gebruikt.
Sliplijn
Een sliplijn combineert halsband en lijn in één en wordt onder andere gebruikt omdat hij snel om en af kan. Bij het gebruik ervan is het belangrijk om rekening te houden met de druk die op de hals en nek kan ontstaan en met de manier waarop de lijn wordt afgesteld en gebruikt. Wil je weten hoe een sliplijn werkt en waar je bij het gebruik op kunt letten?
Lees dan Sliplijn hond: wel of niet gebruiken?
Hulpmiddelen voor veiligheid en management
Niet ieder hulpmiddel is bedoeld om je hond rechtstreeks iets te leren. Sommige hulpmiddelen gebruik je vooral om een situatie veiliger of beter hanteerbaar te maken. Dit noemen we ook wel management. Management kan een belangrijk onderdeel zijn van de begeleiding van een hond. Door te voorkomen dat een hond steeds opnieuw in een moeilijke of onveilige situatie terechtkomt, creëer je ruimte om op een passend niveau te trainen of simpelweg om het dagelijks leven prettiger te maken.
Hondentracker
Een hondentracker kan extra zekerheid geven wanneer je hond losloopt of wanneer er een risico bestaat dat hij wegloopt. Met een GPS-tracker kun je de locatie van je hond volgen wanneer je hem uit het oog verliest. Een tracker voorkomt natuurlijk niet dat een hond wegloopt. Zie hem daarom vooral als een extra veiligheidsmiddel, naast bijvoorbeeld een goede recall, passend lijngebruik en keuzes over waar je een hond wel of niet los laat lopen.
Wil je weten wanneer zo’n tracker nuttig kan zijn? Lees dan meer over een hondentracker en waarom je die kunt overwegen.
Loopplank voor je hond
Een loopplank heeft een heel andere functie. Deze kan een hond helpen om bijvoorbeeld in en uit de auto te komen zonder een grote sprong te hoeven maken. Dat kan praktisch zijn voor honden die moeite hebben met springen of waarbij je springen wilt beperken. Het is daarbij belangrijk dat een hond rustig leert hoe hij de loopplank kan gebruiken; niet iedere hond stapt er de eerste keer vanzelf overheen.
Meer hierover lees je bij een loopplank voor je hond gebruiken.
Management is óók onderdeel van goede begeleiding
Het gebruik van een hulpmiddel betekent niet dat je een probleem altijd met training moet oplossen. Soms is een praktische aanpassing juist een prima oplossing. Denk bijvoorbeeld aan meer afstand houden van iets wat je hond spannend vindt, een lange lijn gebruiken waar loslopen niet veilig is of de omgeving zo inrichten dat bepaald gedrag minder vaak hoeft voor te komen.
Management en training kunnen daarbij naast elkaar bestaan. Een hulpmiddel kan veiligheid en rust creëren, terwijl je tegelijkertijd werkt aan vaardigheden of aan de onderliggende oorzaak van gedrag.
Voer, kauwen en verrijking als hulpmiddel
Hulpmiddelen hoeven niet alleen gebruikt te worden om bepaald gedrag aan te leren. Je kunt materialen ook inzetten om je hond mogelijkheden te geven om te snuffelen, zoeken, kauwen, likken of puzzelen. Welke activiteiten een hond prettig vindt, verschilt per individu. De ene hond kan lang bezig zijn met het zoeken naar voer, terwijl een andere hond liever kauwt, speelt of samen met zijn eigenaar iets onderneemt. Kijk daarom naar wat bij jouw hond past en hoe hij op een activiteit reageert.
Kong voor je hond
Een Kong is een rubberen voerspeeltje dat je kunt vullen met voer of snacks. Je hond moet vervolgens moeite doen om het voer eruit te krijgen. Je kunt de moeilijkheid aanpassen door te variëren met de inhoud en de manier waarop je de Kong vult. Begin bij een hond die dit nog niet kent eenvoudig. Als het voer nauwelijks bereikbaar is, kan een activiteit die bedoeld was als leuke bezigheid juist frustrerend worden.
Wil je ermee aan de slag? Lees dan hoe je een Kong voor je hond kunt gebruiken en vullen.
Hersenwerk en zoekactiviteiten
Ook hersenwerk kan een vorm van verrijking zijn. Hierbij krijgt je hond een opdracht waarbij hij bijvoorbeeld moet zoeken, ruiken of ontdekken hoe hij bij voer kan komen. Het doel hoeft daarbij niet te zijn dat een puzzel steeds moeilijker wordt. Het is belangrijker dat de activiteit aansluit bij je hond en dat hij begrijpt wat de bedoeling is. Let tijdens het aanbieden daarom op zijn lichaamstaal en pas de moeilijkheid aan wanneer dat nodig is.
Kauwen en likken
Veel honden kauwen of likken graag. Geschikt kauwmateriaal of materiaal waarop je voer kunt aanbieden kan daarom een fijne vorm van bezigheid of verrijking zijn. Kauwen en likken worden regelmatig genoemd als activiteiten die een hond zouden kalmeren of stress zouden verminderen. Zo eenvoudig ligt dat echter niet. Dat een hond kauwt of likt, betekent niet automatisch dat hij ontspannen is. Ook een gespannen, gefrustreerde of sterk opgewonden hond kan dit gedrag laten zien.
Kijk daarom niet alleen naar wat je hond doet, maar ook naar hoe hij het doet. Is zijn lichaam ontspannen? Kan hij rustig stoppen of pauzeren? Of zie je juist veel haast, fixatie, onrust of frustratie? De context en de rest van de lichaamstaal helpen je om beter te beoordelen hoe je hond de activiteit ervaart. Je kunt kauw- en likmateriaal dus prima aanbieden als iets wat je hond prettig vindt om te doen, zonder dat het een middel hoeft te zijn om hem te ‘kalmeren’. Kies materiaal dat veilig en passend is voor het formaat en de manier van kauwen van jouw hond, en kijk vooral naar wat deze activiteit voor jouw hond doet.
Welk hulpmiddel past bij jouw hond?
Een hulpmiddel is vooral nuttig wanneer duidelijk is waarom je het gebruikt. Begin daarom niet bij de vraag welk product je moet aanschaffen, maar bij de situatie waarin je iets wilt veranderen of ondersteunen. Trekt je hond bijvoorbeeld aan de lijn, dan is de oplossing niet automatisch een ander tuig of een andere lijn. Kijk ook naar waarom je hond trekt, wat er tijdens de wandeling gebeurt en wat hij nog moet leren. Hetzelfde geldt voor een hond die uitvalt, moeilijk los kan lopen of snel afgeleid raakt tijdens training. Vraag jezelf bij de keuze voor een hulpmiddel bijvoorbeeld af:
- Welk doel heeft het hulpmiddel?
- Is het veilig en comfortabel voor mijn hond?
- Helpt het mijn hond om gewenst gedrag te kunnen leren of voorkomt het vooral ongewenst gedrag?
- Wat vertelt het gedrag waarvoor ik dit hulpmiddel wil gebruiken mij over mijn hond?
- Kan ik de situatie ook gemakkelijker maken door iets in de omgeving of mijn begeleiding aan te passen?
Een goed hulpmiddel kan training, veiligheid of management ondersteunen. Het vervangt echter niet het kijken naar de oorzaak en functie van gedrag.
Voorzichtig met hulpmiddelen die gedrag onderdrukken
Sommige trainingshulpmiddelen zijn ontworpen om gedrag onaangenaam te maken of te stoppen door bijvoorbeeld pijn, schrik, druk of ongemak toe te voegen. Het feit dat gedrag hierdoor minder zichtbaar wordt, betekent niet automatisch dat de onderliggende motivatie of emotie van de hond is veranderd.
Bij Hondentaak ligt de voorkeur daarom bij hulpmiddelen en trainingsmethoden waarmee we gewenst gedrag kunnen ondersteunen en waarbij rekening wordt gehouden met het welzijn en de emoties van de hond.
Wil je je hond leren trainen zonder te focussen op correcties of dwang?
In de gratis cursus Beloningsgericht trainen leer je hoe je gewenst gedrag kunt aanleren en belonen en hoe je training afstemt op je hond.
