Wat is clickertraining bij een hond?

Een clicker is een klein hulpmiddel dat een kort en herkenbaar klikgeluid maakt. Tijdens clickertraining krijgt dat geluid betekenis voor je hond.

Je leert je hond eerst dat:

klik → er volgt iets prettigs

Meestal is dat iets lekkers, maar uiteindelijk bepaalt jouw hond wat op dat moment daadwerkelijk als beloning werkt. Wanneer je hond deze associatie heeft geleerd, kun je de click gebruiken om heel precies gedrag te markeren. Doet je hond bijvoorbeeld iets wat je graag vaker wilt zien? Dan kun je precies op dat moment klikken en vervolgens belonen.

De click vertelt als het ware:

“Dít was het gedrag dat ik bedoelde.”

Dat maakt de clicker vooral een communicatiemiddel binnen beloningsgerichte training.

Hoe werkt clickertraining?

Bij het aanleren van gedrag is timing belangrijk. Wanneer er te veel tijd zit tussen het gedrag en de beloning, kan het voor je hond minder duidelijk zijn welk gedrag de beloning opleverde. Stel dat je je hond wilt leren om met zijn neus je hand aan te raken. Je hond raakt je hand aan, maar voordat je het voertje hebt gegeven kijkt hij alweer weg. Met een clicker kun je precies het moment markeren waarop zijn neus jouw hand raakt:

neus raakt hand → klik → beloning

De click overbrugt daarmee de korte tijd tussen het gewenste gedrag en het daadwerkelijk geven van de beloning. Dit wordt ook wel een markeersignaal genoemd. Je hoeft hiervoor overigens niet per se een clicker te gebruiken. Ook een kort woord, zoals yes of goed, kan als markeersignaal worden aangeleerd. Het voordeel van een clicker is dat het geluid kort, duidelijk en meestal steeds hetzelfde is.

Waarom een hond trainen met een clicker?

Een clicker kan vooral handig zijn wanneer je heel precies wilt aangeven welk gedrag je beloont.

Bijvoorbeeld wanneer je je hond wilt leren:

• met zijn neus je hand aan te raken
• naar een kleed of mand te gaan
• oogcontact met je te maken
• een voorwerp aan te raken
• een bepaalde positie in te nemen
• een trucje of nieuwe vaardigheid uit te voeren

Omdat je precies kunt markeren welk gedrag de beloning voorspelt, kan een hond snel ontdekken welk gedrag iets oplevert. Clickertraining kan daardoor niet alleen praktisch zijn, maar ook een leuke manier om samen te trainen en nieuwe dingen te ontdekken.

Hoe begin je met clickertraining met je hond?

Voordat je de clicker kunt gebruiken om nieuw gedrag aan te leren, moet het geluid betekenis krijgen voor je hond.

Dat kun je eenvoudig opbouwen.

Stap 1. Kies een geschikte beloning

Gebruik iets wat jouw hond daadwerkelijk graag wil hebben. Voor veel honden zijn kleine voertjes praktisch, omdat je meerdere keren achter elkaar kunt oefenen zonder dat de training steeds lang wordt onderbroken. De waarde van een beloning verschilt per hond én per situatie. Wat binnenshuis aantrekkelijk is, hoeft buiten tussen allerlei interessante geuren niet dezelfde waarde te hebben.

Stap 2. Laat de click een beloning voorspellen

Klik één keer en geef daarna een beloning.

Herhaal dit een aantal keer:

klik → beloning

Je hond hoeft hiervoor nog niets bijzonders te doen. In deze fase leert hij alleen wat het klikgeluid betekent.

Stap 3. Begin eenvoudig gedrag te markeren

Heeft je hond door dat na de click een beloning volgt? Dan kun je de clicker gaan gebruiken tijdens een eenvoudige oefening. Je kunt bijvoorbeeld wachten totdat je hond naar je kijkt.

Op het moment dat hij naar je kijkt:

klik → beloning

Zo leert je hond welke gedraging precies tot de click leidde.

Stap 4. Bouw de oefening geleidelijk uit

Wanneer je hond begrijpt wat de bedoeling is, kun je iets meer vragen. Doe dit in kleine stappen. Wordt de oefening ineens veel moeilijker en lukt het nauwelijks meer? Dan is dat nuttige informatie: waarschijnlijk is de stap op dat moment te groot. Maak de oefening dan weer iets gemakkelijker.

Clickertraining hond: oefeningen

Je hoeft met clickertraining niet meteen ingewikkelde oefeningen te doen. Juist eenvoudige oefeningen zijn handig om zelf je timing te oefenen en je hond het principe te laten begrijpen.

1. Handtarget

Houd je open hand vlak bij je hond. Veel honden zullen uit nieuwsgierigheid aan je hand ruiken. Zodra de neus je hand raakt:

klik → beloning

Na een aantal herhalingen kun je je hand iets verder weg aanbieden. Een handtarget kan later ook praktisch worden gebruikt om je hond ergens naartoe te begeleiden zonder hem fysiek te hoeven sturen.

2. Naar een kleed gaan

Leg een kleed op de grond en kijk wat je hond ermee doet. Je kunt eerst al klikken wanneer je hond naar het kleed kijkt of ernaartoe beweegt. Vervolgens kun je steeds specifieker gedrag belonen, bijvoorbeeld:

naar het kleed lopen → erop stappen → volledig op het kleed staan → erop gaan liggen

Zo bouw je gedrag in kleine stapjes op.

3. Een voorwerp aanraken

Zet bijvoorbeeld een bakje, pion of ander veilig voorwerp neer. Toont je hond interesse in het voorwerp? Dan kun je beginnen met het markeren van kleine stapjes richting het uiteindelijke gedrag. Dit is een leuke oefening om te ontdekken hoe subtiel je gedrag kunt opbouwen.

4. Vrij gedrag aanbieden

Je kunt ook eens een voorwerp neerzetten zonder je hond precies te vertellen wat hij ermee moet doen. Wacht af wat je hond zelf aanbiedt en kies een gedraging die je gaat belonen. Dit soort oefeningen kan honden uitnodigen om actief mee te denken en verschillende gedragingen uit te proberen.

Zo’n oefening aanleren aan je hond met een video instructie die stap-voor-stap uitlegt hoe je dit kunt oefenen met je hond? Volg de Fun oefeningen met je hond

Timing bij clickertraining

Een van de belangrijkste vaardigheden bij clickertraining is jouw eigen timing. Je wilt klikken op het moment dat het gewenste gedrag plaatsvindt, niet pas wanneer je daarna naar het beloningssnoepje grijpt. Wil je bijvoorbeeld klikken voor oogcontact? Dan klik je terwijl je hond naar je kijkt. Niet pas wanneer hij alweer naar je hand met voertjes kijkt. Dat lijkt een klein verschil, maar voor je hond kan het bepalen welk gedrag hij denkt dat de beloning heeft opgeleverd.

Een handige tip: oefen je timing eerst eens zonder hond. Laat bijvoorbeeld iemand een balletje op de grond stuiteren en probeer exact op het moment dat het balletje de grond raakt te klikken.

Veelgemaakte fouten bij clickertraining

Clickertraining is niet ingewikkeld, maar een paar fouten kunnen het voor je hond onduidelijk maken.

Te laat klikken
Je markeert daardoor mogelijk ander gedrag dan je eigenlijk bedoelde.

Meerdere keren achter elkaar klikken
Gebruik bij voorkeur één duidelijke click om één moment te markeren.

Wel klikken maar niet belonen
Wanneer de click consequent een beloning voorspelt, blijft het signaal duidelijk en waardevol.

Te snel te veel verwachten
Als je hond een oefening nog niet begrijpt, helpt het meestal meer om de oefening eenvoudiger te maken dan om dezelfde moeilijke stap steeds opnieuw te proberen.

De clicker gebruiken om aandacht te trekken
De click is geen afstandsbediening waarmee je je hond naar je toe laat kijken. Je gebruikt hem om gedrag te markeren dat op dat moment plaatsvindt.

Moet je altijd een clicker blijven gebruiken?

Nee. Een clicker is vooral handig tijdens het aanleren en verfijnen van gedrag. Wanneer je hond een oefening goed begrijpt, hoef je niet de rest van zijn leven iedere uitvoering met een click te markeren. Je kunt het gebruik van de clicker geleidelijk verminderen wanneer het gedrag betrouwbaar is aangeleerd. Dat betekent overigens niet automatisch dat beloningen niet meer nodig zijn. Hoe en hoe vaak je gedrag blijft belonen hangt onder andere af van het gedrag, de situatie en wat je van je hond vraagt.

Kun je blaffen afleren met een clicker?

Een clicker kan onderdeel zijn van training rondom blafgedrag, maar het is geen knop waarmee je een hond simpelweg laat stoppen met blaffen. Blaffen kan verschillende functies en oorzaken hebben. Een hond kan bijvoorbeeld blaffen vanuit angst, frustratie, opwinding, territoriaal gedrag of omdat bepaald gedrag in het verleden iets heeft opgeleverd.

Daarom is het belangrijk om eerst te onderzoeken waarom je hond blaft. Vervolgens kun je bepalen welk gedrag je wél wilt aanleren en of een clicker daarbij een geschikt hulpmiddel is.

Hond blaffen afleren met clicker.

Clickertraining en probleemgedrag

Bij probleemgedrag is het belangrijk om verder te kijken dan alleen naar het zichtbare gedrag. Stel dat een hond blaft of uitvalt omdat hij bang is voor andere honden. Je kunt dan niet alleen kijken naar welk gedrag je liever zou zien. Ook de emotie, afstand tot de andere hond, intensiteit van de situatie en mate waarin je hond zich veilig voelt zijn belangrijk.

Een clicker kan binnen zo’n trainingsplan worden gebruikt als markeersignaal, maar de clicker zelf verandert niet automatisch de onderliggende emotie of oorzaak van het gedrag. Bij gedragsproblemen blijft daarom de vraag belangrijk: Waarom laat mijn hond dit gedrag zien en wat heeft hij in deze situatie nodig?

Clicker of beloningswoord gebruiken?

Een clicker is niet noodzakelijk om beloningsgericht te kunnen trainen. Je kunt ook een woord als yes, top of goed aanleren als markeersignaal. Een clicker heeft als voordeel dat het geluid kort en consistent is. Een woord heb je daarentegen altijd bij je en is in het dagelijks leven vaak gemakkelijker.

Wat het prettigst werkt, hangt af van jou, je hond en hetgeen je wilt trainen. Het belangrijkste is niet welk markeersignaal je kiest, maar dat je hond begrijpt welk gedrag wordt beloond.

Samen trainen met je hond

Clickertraining kan een leuke manier zijn om samen met je hond nieuwe vaardigheden te leren. Je hoeft daarbij niet alleen te denken aan praktische commando’s. Juist kleine oefeningen en trucjes kunnen geschikt zijn om te oefenen met timing, communicatie en samenwerking.

Kijk tijdens het trainen ook naar je hond. Kan hij zich concentreren? Begrijpt hij de oefening? Blijft hij geïnteresseerd? Of wordt hij juist gefrustreerd, onzeker of moe? Een goede training draait niet om zoveel mogelijk oefeningen achter elkaar uitvoeren, maar om leren op een manier die voor jouw hond haalbaar en prettig is.

Samen verder oefenen met je hond?

Heb je de smaak te pakken en vind je het leuk om samen met je hond nieuwe dingen te leren? In de Hondentaak Fun Oefeningen vind je meer dan 35 leuke oefeningen die je stap voor stap met je hond kunt doen. De oefeningen zijn niet alleen leuk om samen te doen, maar helpen je ook om beter te worden in timing, belonen en duidelijk communiceren met je hond. Precies de vaardigheden die ook bij clickertraining goed van pas komen.